Proklamacja niepodległości Izraela

Nie ma jeszcze zdjęć z wydarzenia. Dodaj zdjęcie!
Osoby:
14Lista osób
Wydarzenia:
19Lista wydarzeń
Data wydarzenia:
14.05.1948
Informacje dodatkowe

Proklamacja niepodległości Izraela odbyła się 14 maja 1948 o godzinie 16:00 w Domu Dizengoffa (Sala Niepodległości) w Tel Awiwie. W następstwie podpisania Deklaracji Niepodległości powstało żydowskie państwo Izrael utworzone na podstawie Rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 z dnia 29 listopada 1947. Powstało ono na części terytorium byłego brytyjskiego Mandatu Palestyny. W dniu tym w Izraelu obchodzi się święto państwowe Dzień Niepodległości Izraela (hebr. יום העצמאות, Jom Ha-Acmaut). Jest ono obchodzone według kalendarza żydowskiego w dniu 5 ijar. W tym samym dniu Arabowie obchodzą „Dzień Katastrofy” (arab. يوم النكبة, al-Nakba).

Tło wydarzenia

Podczas I wojny światowej brytyjski minister spraw zagranicznych Arthur Balfour złożył 2 listopada 1917 deklarację Balfoura, w której wyrażał brytyjskie poparcie dla utworzenia w Palestynie „żydowskiej siedziby narodowej”. W wyniku walk toczonych w latach 1917-1918 Brytyjczycy pokonali wojska tureckie i zajęli całość terytorium Palestyny, Syrii i Libanu. Po wojnie odbyły się kolejne Konferencja w Paryżu i Konferencja San Remo, w wyniku których w dniu 25 kwietnia 1920 formalnie przyznano Wielkiej Brytanii Mandat Palestyny, a Francji przyznano Mandat Syrii i Libanu. W preambule mandatu Palestyny było napisane:

Dowództwo Sił Sojuszniczych Ententy uzgodniło, że Mandat musi być obowiązkowo odpowiedzialny za wprowadzenie w życie pierwotnej deklaracji Rządu Jej Królewskiej Mości z dnia 2 listopada 1917, zaakceptowanego przez mocarstwa, na rzecz stworzenia w Palestynie siedziby narodowej dla narodu żydowskiego, przy czym zrozumiałe jest, że nie powinno być nic zrobionego, co naruszałoby prawa cywilne i religijne istniejących nie-żydowskich społeczności w Palestynie, lub prawa i status polityczny z którego korzystają Żydzi w jakimkolwiek innym państwie”.

Brytyjczycy od samego początku usiłowali prowadzić wyważoną politykę w Palestynie. Było to niezwykle trudne wobec nieustannie rosnącego osadnictwa żydowskiego, które budziło coraz większe niezadowolenie społeczności arabskiej. W latach 1936-1939 doszło do największych wystąpień arabskich, które przerodziły się w powstanie. W 1937 raport o przyczynach wybuchu rozruchów i sposobach rozwiązania sytuacji przedstawiła Królewska Komisja Palestyny, na czele której stał Lord William Peel. Jako jedyne rozwiązanie konfliktu wskazano odseperowanie obu zwaśnionych ze sobą społeczności w dwóch państwach: mniejszym żydowskim (około 15% terytorium) i większym arabskim, z osobną strefą Jerozolimy pozostającą pod nadzorem międzynarodowym. Strona żydowska wykazała zainteresowanie tym planem i wyraziła gotowość współpracy. Przedstawiono przy tym własną koncepcję przebiegu granic państwowych, która wiązała się z koniecznością przesiedlenie części ludności arabskiej poza granice państwa żydowskiego (na wzór wymiany ludności pomiędzy Grecją a Turcją). Natomiast Arabowie odrzucili propozycje, zapowiadając kontynuację walki aż do uzyskania pełnej arabskiej samodzielności. W 1938 rząd brytyjski wysłał do Palestyny Komisję Podziału Palestyny, na czele której stał sir John Woodhead. Jej raport zawierał trzy propozycje przebiegu granic: plan A był powtórzeniem raportu Komisji Peela, natomiast plan B i plan C różniły się od siebie wielkością terytorium pozostawionego pod kontrolą brytyjską. Żaden z tych planów nie zadowolił obu stron, wobec tego zaproszono przedstawicieli obu społeczności do Londynu, na dodatkowe rozmowy. Konferencja St. James okazała się jednak bezowocna.

Po zakończeniu II wojny światowej, w specjalnych obozach dla przesiedleńców rozproszonych po całej Europie znalazło się około 250 tys. ocelonych z zagłady Żydów. Usiłowali oni różnymi drogami przedostać się do Palestyny, napotykali jednak na poważne utrudnienia ze strony brytyjskich władz mandatowych. Anglo-Amerykańska Komisja Śledcza przedstawiła w 1946 raport zalecający natychmiastowe zezwolenie 100 tys. żydowskim uchodźcom wjazd do Palestyny. Pomimo to Brytyjczycy utrzymali swoje ograniczenia, a nowy brytyjski premier Clement Richard Attlee zapowiedział w lipcu 1945, że rząd Jej Królewskiej Mości nie zamierza zmienić swojej polityki odnośnie żydowskiej imigracji do Palestyny. W tej sytuacji przywódcy żydowscy podjęli decyzję o uznaniu Brytyjczyków za głównych wrogów w Palestynie. Wszystkie trzy główne żydowskie organizacje (Hagana, Irgun i Lehi) rozpoczęły atakowanie obiektów brytyjskiej administracji. Do najgłośniejszego zamachu doszło 22 lipca 1946, kiedy to Irgun wysadził Hotel King David w Jerozolimie, który był siedzibą brytyjskiego sztabu wojskowego. W zamachu zginęła 91 osób, a 45 zostało rannych. Po zamachu brytyjskie władze zaostrzyły represje wobec żydowskiej społeczności w Palestynie, oraz utworzyły na Cyprze obozy dla internowanych nielegalnych żydowskich imigrantów. Sytuacja wymagała, aby British Army utrzymywała ponad 100 tys. żołnierzy w Palestynie. Równocześnie brytyjski rząd, za pośrednictwem ministra spraw zagranicznych Ernesta Bevina zrzekł się 14 lutego 1947 roli mediatora w narastającym konflikcie żydowsko-arabskim.

Przygotowania Deklaracji

Po przyjęciu Rezolucji Zgromadzenia Ogólnego nr 181, Agencja Żydowska wyznaczyła Komitet Polityczny do przeanalizowania konsekwencji prawnych dla perspektyw utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie. Raport przedstawiony przez Abba Ebana wskazał, że Rezolucja ONZ nr 181 umożliwia rozpoczęcie prac nad deklaracją niepodległości i przyszłą konstytucją państwa żydowskiego. Rezolucja ściśle określała różne organa prawne z którymi należało współpracować, oraz uściślała jakie zapisy powinny znaleźć się w deklaracji. Pierwszy projekt deklaracji został przygotowany przez Zvi Berensona, który był radcą prawnym centrali związków zawodowych Histadrut. Poprawiona druga wersja była autorstwa trzech prawników: A. Behama, A. Hintzheimera i Z. Bakera. Wersja ta została zatwierdzona przez komitet, w skład którego wchodzili: Dawid Remez, Pinchas Rosen, Haim-Mosze Szapiro, Mosze Szaret i Aaron Zisling. W skład drugiego komitetu weszli Dawid Ben Gurion, Jehuda Leib Maimon, Mosze Szaret i Aaron Zisling. Wypracowali oni ostateczny tekst deklaracji.

W dniu 12 maja 1948 do dyskusji nad ogłoszeniem Deklaracji Niepodległości zostało zwołane Zgromadzenie Narodowe (hebr. מנהלת העם, Minhelet Haam). Na obrady do Tel Awiwu nie dotarli trzej członkowie – Jehuda Leib Maimon i Izaak Grünbaum utknęli w oblężonej Jerozolimie, a Izaak-Meir Levin był w Stanach Zjednoczonych. Obrady rozpoczęły się o godz. 13:45 i zakończyły się po północy. Ostatecznie w głosowaniu sześciu z dziesięciu członków poparło propozycję ogłoszenia niepodległości państwa Izrael. Za wnioskiem głosowali: Dawid Ben Gurion, Mosze Szaret, Perec Bernstein, Haim-Mosze Szapiro, Mordechaj Bentov i Aaron Zisling. Przeciw głosowali: Eliezer Kaplan, Dawid Remez, Pinchas Rosen i Bechor-Szalom Szeetrit. Były przewodniczący Światowej Organizacji Syjonistycznej, Chaim Weizmann (przyszły pierwszy prezydent Izraela) poparł decyzję. Miał wówczas podobno zapytać: „Na co oni czekają, idioci?”.

Następnie projekt tekstu Deklaracji Niepodległości przedłożono do zatwierdzenia na posiedzeniu Rady Narodowej (hebr. מועצת העם, Moetzet Haam). Spotkanie rozpoczęło się 14 maja 1948 w budynku Żydowskiego Funduszu Narodowego w Tel Awiwie o godzinie 13:50, a zakończyło się o godzinie 15:00. Podczas obrad doszło do sporu nad kwestiami granic i religii przyszłego państwa. W kwestii granic, oryginalny projekt mówił, że granice zostały ustalone przez Rezolucję ONZ nr 181. Takiemu sformułowaniu sprzeciwili się Dawid Ben Gurion i Aaron Zisling. Ben Gurion powiedział:

Przyjęliśmy Rezolucję ONZ, ale Arabowie nie. Oni przygotowują się do wojny z nami. Jeśli mamy ich pokonać i zdobyć Zachodnią Galileę lub terytorium po obu stronach drogi do Jerozolimy, tereny te staną się częścią naszego państwa. Dlaczego mamy zobowiązywać się do przyjęcia granic, których Arabowie w żadnym wypadku nie przyjmują?”.

Postanowiono usunąć z tekstu deklaracji fragment mówiący o wyznaczeniu granic państwowych. Rewizjoniści domagali się zapisania wyrażenia „w jego historycznych granicach”, tak aby otworzyć drogę do ustanowienia państwa Izrael po obu stronach rzeki Jordan (w 1921 z części terytorium Mandatu Palestyny utworzono Emirat Transjordanii). Propozycja ta została odrzucona. Drugi poważny spór dotyczył włączenia słowa „Bóg” do ostatniej sekcji deklaracji, z wykorzystaniem zwrotu „i pokładając ufność we Wszechmogącym.” Dwóch rabinów, Haim-Mosze Szapiro i Jehuda Leib Maimon, opowiadali się za włączeniem tych słów, natomiast przedstawiciel świeckiej części społeczeństwa, Aaron Zisling był temu zdecydowanie przeciwny. W końcu znaleziono kompromisowe rozwiązanie i użyto słowa „z całą ufnością w Opoce Izraela”. Pomimo toczących się tych i innych mniejszych sporów, w jednomyślnym głosowaniu przyjęto ostateczny tekst deklaracji.

Ceremonia podpisania Deklaracji

Ceremonia proklamacji niepodległości państwa Izrael miała odbyć się w Domu Dizengoffa (w pomieszczeniu współcześnie nazywanym Salą Niepodległości) w Tel Awiwie. Cała uroczystość nie była szeroko nagłaśniana, ponieważ obawiano się, że brytyjskie władze mandatowe mogłyby usiłować nie dopuścić do proklamacji niepodległości albo celowo ją opóźniać. Rankiem 14 maja 1948 rozesłano przez posłańców zaproszenia. Ceremonia miała rozpocząć się planowo o godzinie 15:30, a odbiorców zaproszeń proszono o utrzymanie wszystkiego w tajemnicy. Czas dobrano w ten sposób, aby uroczystość mogła zakończyć się przed rozpoczęciem szabatu.

Tekst Deklaracji Niepodległości znajdował się w budynku Narodowego Funduszu Żydowskiego, gdzie pół godziny wcześniej został zatwierdzony przez Radę Narodową. Ze'ev Szerf, który pozostał w budynku, zapomniał zorganizować sobie transport. Ostatecznie musiał on poprosić przypadkowego kierowcę o podwiezienie (jechali pożyczonym samochodem bez licencji). Samochód został zatrzymany przez policjanta za przekroczenie prędkości, jednak mandat nie został wystawiony, ponieważ policjant zrozumiał okoliczności sytuacji. Ze’ev Szerf dotarł do Domu Dizengoffa o godzinie 15:59.

O godzinie 16:00 uroczystość rozpoczął Dawid Ben Gurion. Zgromadzonych około 250 osób spontanicznie odśpiewało hymn „Hatikwa”, który stał się hymnem państwowym Izraela. Na ścianie wisiał portret Theodora Herzla (twórcy syjonizmu) oraz flagi Izraela. Następnie Ben Gurion odczytał pełen tekst Deklaracji Niepodległości, głoszącej ustanowienie niepodległego państwa Izrael. Przemówienie trwało 16 minut, po czym Ben Gurion poprosił rabina Jehudę Leiba Majmona o odmówienie błogosławieństwa Sze-hechejanu (hebr. שהחינו). Potem sygnatariusze złożyli swoje podpisy pod dokumentem. Jako pierwszy swój podpis złożył Dawid Ben Gurion. Następnie miała być podpisana przez trzydziestu siedmiu członków Rady Narodowej, jednak dwunastu członków nie mogło uczestniczyć w uroczystości – jedenastu było uwięzionych w oblężonej Jerozolimie, a jeden znajdował się za granicą. Pozostałych dwudziestu pięciu złożyło swoje podpisy w kolejności alfabetycznej. Gdy ostatni sygnatariusz złożył swój podpis na dokumencie, publiczność wstała, a Orkiestra Filharmonii Izraela zagrała hymn „Hatikwa”. Całość uroczystości zakończył Dawid Ben Gurion słynnymi słowami: „Państwo Izrael powstało. Uroczystość jest zakończona”.

Cała ceremonia została zarejestrowana i była transmitowana na żywo przez rozgłośnię radiową Kol Israel.

Po uroczystości

Natychmiast po zakończeniu uroczystości powołano Tymczasową Radę Państwa (hebr. מועצת המדינה הזמנית, Moezet Ha-Medina Ha-Zmanit), a organ wykonawczy nazwano Rządem Tymczasowym (hebr. הממשלה הזמנית, Ha-Memszala Ha-Zmanit). Przewodniczącym Tymczasowej Rady Państwa został Chaim Weizmann, a premierem rządu Dawid Ben Gurion. Sprawowali oni swoje tymczasowe obowiązki do czasu pierwszych wyborów parlamentarnych, które odbyły się 25 stycznia 1949. Na pierwszym posiedzeniu Tymczasowej Rady Stanu Chaim Weizmann podsumował znaczenie odrodzenia się państwa Izrael: „Jest to wielki dzień w naszych dziejach. Niech nie będzie nam to poczytane za przejaw pychy, jeśli powiemy, że jest to również wielki dzień w dziejach świata. Odrodzenie państwa żydowskiego to efekt walki w słusznej sprawie. Jeśli my, cierpiący i nieszczęśliwy naród, zubożały i sponiewierany, otrzymaliśmy przywilej świętowania tej okazji, to istnieje nadzieja dla wszystkich, którzy dążą do sprawiedliwości”.

Rankiem 15 maja 1948 rozpoczęła się I wojna izraelsko-arabska. W jej rezultacie Izrael zachował swoją niezależność i powiększył swój obszar o prawie 50% w porównaniu do pierwotnego planu ONZ podziału Palestyny. Wielu z sygnatariuszy Deklaracji Niepodległości Izraela odegrało w następnych latach znaczącą rolę w izraelskiej polityce.

W 11 minut po ogłoszeniu Deklaracji Niepodległości nowe państwo zostało oficjalnie uznane osobiście przez amerykańskiego prezydenta Harry’ego Trumana, a następnie przez Iran, Gwatemalę, Nikaraguę i Urugwaj. 17 maja 1948 istnienie Izraela uznał Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich oraz Polska, Czechosłowacja, Jugosławia, Irlandia i Republika Południowej Afryki. 11 maja 1949 Państwo Izrael zostało przyjęte do Organizacji Narodów Zjednoczonych. Kandydaturę Izraela poparł wówczas ZSRR.

 

Powiązane wydarzenia

OsobaData wydarzeniaJęzyk
1Sīrijas valdības un Krievijas spēku gaisa uzbrukumā nogalināti 33 Turcijas karavīriSīrijas valdības un Krievijas spēku gaisa uzbrukumā nogalināti 33 Turcijas karavīri27.02.2020lv
2Trump recognises Israel's sovereignty over Golan HeightsTrump recognises Israel's sovereignty over Golan Heights25.03.2019en, lv
3Palestinian gunman kills 3 Israelis in West Bank at the gate of Har Adar, IsraelPalestinian gunman kills 3 Israelis in West Bank at the gate of Har Adar, Israel26.09.2017en, lv
4Starptautiskās koalīcijas spēki notriekuši Sīrijas SU-22 virs Sīrijas Starptautiskās koalīcijas spēki notriekuši Sīrijas SU-22 virs Sīrijas 19.06.2017lv, ru
5
Sīrijā uz fugasa uzbraukuša auto sprādzienā bojā gājuši 4, bet ievainoti 2 krievu karavīri16.02.2017lv, ru
6
Petahtikvā, Telavivas pievārtē, kāds palestīnietis tirgū sarīkojis uzbrukumu, kurā ievainoti vismaz seši cilvēki09.02.2017lv
7Bomb blast in main Coptic cathedral in Cairo, Egypt kills 25Bomb blast in main Coptic cathedral in Cairo, Egypt kills 2511.12.2016en, lv
8Płk Stanisław Pietrow prawdopodobnie zapobiegł wojnie nuklearnej, ignorując błędne wskazania radzieckiego systemu wczesnego ostrzegania o wystrzeleniu 5 amerykańskich rakietowych pocisków balistycznychPłk Stanisław Pietrow prawdopodobnie zapobiegł wojnie nuklearnej, ignorując błędne wskazania radzieckiego systemu wczesnego ostrzegania o wystrzeleniu 5 amerykańskich rakietowych pocisków balistycznych26.09.1983lv, pl, ru
9W Moskwie Richard Nixon i Leonid Breżniew podpisali układ o ograniczeniu systemów obrony przeciwrakietowej ABM (Traktat ABM)W Moskwie Richard Nixon i Leonid Breżniew podpisali układ o ograniczeniu systemów obrony przeciwrakietowej ABM (Traktat ABM)26.05.1972pl, ru
10PSRS Augstākās tiesas militārā kolēģija nolasa spriedumu studentu un skolnieku organizācijas "Savienība par Revolūcijas lietu" biedriemPSRS Augstākās tiesas militārā kolēģija nolasa spriedumu studentu un skolnieku organizācijas "Savienība par Revolūcijas lietu" biedriem13.02.1952lv, ru
11
Kambodża ogłosiła niepodległość (od Francji)16.12.1948pl, ru
12
Jordania uzyskała niepodległość (od Wielkiej Brytanii)25.05.1946pl
13British troops liberated the Nazi concentration camp at Bergen-Belsen. Anne Frank had died there among 50,000 othersBritish troops liberated the Nazi concentration camp at Bergen-Belsen. Anne Frank had died there among 50,000 others15.04.1945en, lv
14Estonia ogłosiła niepodległość (od Rosji)Estonia ogłosiła niepodległość (od Rosji)24.02.1918ee, lv, pl
15Prezydent Thomas Woodrow Wilson podpisał ustawę powołującą System Rezerwy Federalnej Stanów ZjednoczonychPrezydent Thomas Woodrow Wilson podpisał ustawę powołującą System Rezerwy Federalnej Stanów Zjednoczonych23.12.1913en, lv, pl, ru
16Kijevas skolnieka Andreja Juščinska slepkavība Kijevā (Beilisiāde)Kijevas skolnieka Andreja Juščinska slepkavība Kijevā (Beilisiāde)12.03.1911lv
17Ebreju grautiņš ("pogroms") RīgāEbreju grautiņš ("pogroms") Rīgā23.10.1905lv
18Spānijas karalis Ferdinands pieņem "Alhambras lēmumu", ar kuru Spānijas ebreju īpašums pieder kronimSpānijas karalis Ferdinands pieņem "Alhambras lēmumu", ar kuru Spānijas ebreju īpašums pieder kronim23.11.1492lv, ru
19Pāvests Siksts IV apstiprina spāņu inkvizīcijas izveidi, par pamatuzdevumu nosakot neticīgo- arābu un ebreju izdzīšanu no SpānijasPāvests Siksts IV apstiprina spāņu inkvizīcijas izveidi, par pamatuzdevumu nosakot neticīgo- arābu un ebreju izdzīšanu no Spānijas17.10.1483lv, ru

Mapa

Źródła: wikipedia.org, nekropole.info

Brak miejsc przypisany

    Osoby

    Osoba Data ur. Data śm. Język
    1Jigael  JadinJigael Jadin20.03.191728.06.1984de, en, fr, lt, pl, ru
    2Israel  GaliliIsrael Galili10.02.191108.02.1986de, en, fr, pl, ru
    3Andriej GromykoAndriej Gromyko18.07.190902.07.1989de, en, fr, lt, lv, pl, ru
    4Golda MeirGolda Meir03.05.189808.12.1978en, fr, lt, lv, pl, ru
    5James Vincent  ForrestalJames Vincent Forrestal15.02.189222.05.1949de, en, fr, ru
    6Dawid Ben-GurionDawid Ben-Gurion16.10.188601.12.1973de, ee, en, fr, lt, lv, pl, ru, ua
    7Harry TrumanHarry Truman08.05.188426.12.1972de, en, fr, lt, lv, pl, ru
    8George  MarshallGeorge Marshall31.12.188016.10.1959de, ee, en, fr, lt, lv, pl, ru, ua
    9Józef StalinJózef Stalin18.12.187805.03.1953de, ee, en, fr, lt, lv, pl, ru, ua
    10Winston ChurchillWinston Churchill30.11.187424.01.1965ee, en, lv, pl, ru
    11Haims Azriels VeicmansHaims Azriels Veicmans27.11.187409.11.1952lv, ru
    12Walter  RothschildWalter Rothschild08.02.186827.08.1937de, en, fr, pl, ru
    13Theodor  HerzlTheodor Herzl02.05.186003.07.1904de, en, fr, lv, pl, ru, ua
    14
    Сэр Артур Бальфурru
    Tagi