Katastrofa budowlana w Katowicach

Nie ma jeszcze zdjęć z wydarzenia. Dodaj zdjęcie!
Osoby:
55Lista osób
Wydarzenia:
12Lista wydarzeń
Data wydarzenia:
28.01.2006
Informacje dodatkowe

Katastrofa budowlana na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich − 28 stycznia 2006 roku około godziny 17:15, podczas trwania wystawy gołębi pocztowych, zawalił się dach hali Międzynarodowych Targów Katowickich (MTK) położonej na granicy Katowic, Chorzowa i Siemianowic Śląskich

Tragedia budowlana w Katowicach, 28.01.2006, Katowice

Katastrofa budowlana na terenie Międzynarodowych Targów Katowickich − 28 stycznia 2006 roku około godziny 17:15, podczas trwania wystawy gołębi pocztowych, zawalił się dach hali Międzynarodowych Targów Katowickich (MTK) położonej na granicy Katowic, Chorzowa i Siemianowic Śląskich (województwo śląskie).

Przyczyny tragedii

Przy wyjaśnianiu przyczyn tragedii rozpatrywane było równolegle kilka wątków:

Nadmiar śniegu na dachu

Istniała hipoteza, że powodem zawalenia się dachu mogła być gruba, nieusuwana regularnie warstwa śniegu przekształcającego się od spodu w warstwę lodu. Pracownicy hali donoszą, że było go aż 1,5 metra. Inni świadkowie twierdzili, że śniegu nie było. Według strażaków i osób biorących udział w akcji, pokrywa śniegu i lodu zalegająca na pozostałościach dachu miała ok. 0,5 metra.

Sam zarządca obiektu przyznał, że śnieg był usuwany pod nadzorem osoby – w ocenie zarządu – przygotowanej do oceny prawidłowości wykonania operacji, ale jednocześnie przyznawał, że pewna jego warstwa pozostała, gdyż niemożliwe byłoby jej usunięcie bez uszkodzenia warstwy izolacyjnej dachu. Do usunięcia śniegu została najęta firma zewnętrzna.

Ilość i szacunkową wagę śniegu i lodu, a także jak długo śnieg zalegał na dachu, a co za tym idzie, czy dach faktycznie był odśnieżany, jak utrzymuje zarząd obiektu, badali biegli glacjolodzy.

Ilość śniegu na dachu była winą obopólną zarówno architekta, który zaprojektował wiele małych klimatyzatorów, lecz także konstruktora, który nie wziął pod uwagę możliwości wytworzenia się worków śnieżnych. Bardzo prawdopodobne było także to, że dach był nieprawidłowo odśnieżany (śnieg zamiast zrzucany w dół był przenoszony z miejsca na miejsce, by później jedną wielką górkę zrzucić na dół), co mogło spowodować lokalnie zwiększone obciążenia na dach.

Psychoza spowodowana spekulacjami na temat przeciążenia śniegiem spowodowała, że zimą 2006 r. masowo odśnieżano płaskie dachy wielu budynków, niezależnie od ich konstrukcji (również wykonane z masywnych płyt żelbetowych, zasadniczo niewrażliwych na takie obciążenia).

Błędy konstrukcyjne i wykonawcze

Nie wykluczano, że powodem zawalenia się dachu mogły być błędy konstrukcyjne i wykonawcze, co sugerowały osoby biorące udział w przygotowaniu stoisk wystawowych w czasie innych, wcześniejszych targów. Sprawę badała też prokuratura, która miała sygnały, że w momencie katastrofy nie były otwarte wszystkie drzwi ewakuacyjne.

Większa część elementów nośnych została źle zaprojektowana, co przy dodatkowym obciążeniu śniegiem i wiatrem spowodowało przekroczenie nośności. Część połączeń została wykonana nieprawidłowo (np. połączenia na jedną śrubę nie do końca dokręconą), co w efekcie spowodowało zniszczenie połączenia i runięcie dachu. Konstruktor źle przyjął schematy statyczne do obliczeń (nie uwzględnił tzw. worków śnieżnych), na skutek czego cały szkielet od początku był skazany na zniszczenie. Biegli ustalili także, że wykonanie niektórych elementów pozostawiało wiele do życzenia (np. blachy łączące czterogałęziowy słup nie zostały przyspawane na pełny przetop), co w połączeniu ze wszystkimi błędami popełnionymi przez konstruktora musiało zakończyć się katastrofą.

Innym błędem było wadliwe zaprojektowanie wielogałęziowych słupów, w których nie przewidziano głowicy, lecz montowano poszczególne dźwigary do pojedynczych gałęzi słupów. Nie zastosowano też stężeń połaciowych i pionowych, przez co nie zapewniono połaciom dachowym odpowiedniej sztywności, a elementom ściskanym stateczności[1].

Szef projektującej halę MTK firmy Eko-Tech II, Jacek Jasiński, 30 stycznia usiłował popełnić samobójstwo w opolskim hotelu Mercure podcinając sobie żyły. Został jednak uratowany, a następnie przesłuchany. Faktyczny projektant hali nie posiadał stosownych uprawnień, dlatego projekt został podpisany przez innego konstruktora. Według Grzegorza Buczka ze Stowarzyszenia Architektów Polskich takie nielegalne praktyki budowlane są w Polsce powszechne[2].

Wcześniejsze uszkodzenia

Policja i prokuratorzy badali też doniesienia o tym, że dach hali mógł być już miejscami uszkodzony, co miało nastąpić kilka lat wcześniej. Za taką ewentualnością przemawiał ujawniony amatorski materiał wideo z akcji odśnieżania w 2002, z którego wynikało, że usunięcie śniegu rozpoczęto, gdy jego warstwa wynosiła ok. 1,5 do 3 metrów. Taka ilość śniegu ważyła ok. 60 000 ton (dla porównania śnieg zalegający na dachu MTK w momencie katastrofy ważył według ocen biegłych ok. 2500 ton). Zdaniem ekspertów już wtedy mogło dojść do przeciążenia i uszkodzenia konstrukcji dachu. Tezę tę potwierdzały zeznania wielu świadków – pracowników i wystawców korzystających z hali w czasie poprzednich imprez. Zeznali oni, że dach poważnie przeciekał, wręcz "lał", a powierzchnia wystawiennicza w tych miejscach była wynajmowana taniej.

Kolejnym argumentem przemawiającym za taką ewentualnością był proces sądowy przed Sądem Okręgowym w Gliwicach o odszkodowanie od ubezpieczyciela, firmy Hestia za straty finansowe spowodowane uszkodzeniem dachu. Uginający się od śniegu dach podparto wspornikami i przyspawano łączące je elementy. Od firmy ubezpieczającej zarząd MTK zażądał 339 tysięcy złotych, natomiast Hestia wyceniła szkody i koszty operacji na nieco ponad 15 tysięcy złotych. W procesie o wysokość odszkodowania Sąd Okręgowy w Gliwicach na podstawie orzeczenia biegłego Kazimierza Lachora, orzekł na niekorzyść ubezpieczyciela i zwolnił zarząd MTK z odpowiedzialności za uszkodzenie konstrukcji oraz zasądził odszkodowanie w kwocie 257 992,67 zł. Według biegłego i sądu nie ma przepisu mówiącego o obowiązku odśnieżania dachów.

Ponowne ugięcie się dachu miało miejsce około 1,5 miesiąca przed katastrofą. Usunięcie części śniegu nie spowodowało wyprostowania się dachu.

Ustalenia biegłych

W raporcie przekazanym prokuraturze na początku maja 2006 powołani przez nią biegli podali jako powód katastrofy zmiany dokonane w projekcie wykonawczym w porównaniu do projektu budowlanego. Zmiany te polegały na zmniejszeniu liczby wsporników oraz innych elementów wzmacniających. Biegli mieli także sporo problemów z ustaleniem, kiedy projekt oficjalnie został przekazany władzom. Z udostępnionych informacji wynika, że budowa ruszyła zanim projekt trafił do urzędu. Z nieoficjalnych źródeł można się było także dowiedzieć, że konstruktor ograniczył swoją wiedzę do ślepego zatwierdzania kolejnych obliczeń, o czym może świadczyć na przykład różnica w klasie stali projektu wykonawczego i tego, z którym zapoznali się biegli.

Zdaniem biegłych katastrofa mogła nastąpić w każdej chwili, natomiast obciążenie dachu śniegiem było bezpośrednią przyczyną zawalenia się osłabionej przez projektanta konstrukcji dachu.

Wyniki tej ekspertyzy zostały potwierdzone przez prof. inż. Antoniego Biegusa z Politechniki Wrocławskiej w listopadzie 2006.

Akcja ratownicza     

Ranni trafili do szpitali w Katowicach, Chorzowie, Siemianowicach Śląskich, Bytomiu, Sosnowcu, Rudzie Śląskiej, Dąbrowie Górniczej, Tychach i Piekarach Śląskich. W chwili po zdarzeniu poszkodowanych ratowali ludzie współuczestniczący w wystawie Gołąb 2006, ochroniarze obiektów MTK i mieszkańcy okolicznych budynków mieszkalnych. Po zgłoszeniu zdarzenia rozpoczęto zawodową akcję ratowniczą. W akcji ratowniczej brały udział: blisko 103 zastępy strażaków Państwowej Straży Pożarnej (ponad 1300 osób), ratownicy górniczy z Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego z Bytomia, zespoły ratownictwa medycznego w tym lekarze i ratownicy medyczni z woj. śląskiego, Grupy Poszukiwawczo-Ratownicze z psami ratowniczymi: Małopolska GPR PSP z Nowego Sącza, GPR PSP Łódź oraz GPR OSP Kęty, 230 policjantów z sąsiednich miast, strażnicy miejscy, żołnierze podlegli oddziałom Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach i w Krakowie oraz ratownicy górscy GOPR z Grupy Jurajskiej i Grupy Beskidzkiej. Do Polski również przyjechali niemieccy ratownicy, lecz ze względu na brak potwierdzonych kwalifikacji do tego typu działań, a także dostateczną liczbę rodzimych ratowników nie zostali wpuszczeni na miejsce katastrofy. Całą akcją dowodził Komendant Wojewódzki PSP w Katowicach nadbryg. Janusz Skulich. Działania utrudniały m.in. możliwość zawalenia się ocalałej części hali, a także panujący tej nocy kilkunastostopniowy mróz.

Akcja ratownicza prowadzona była przy obecności specjalistów budownictwa, którzy starali się ustalić przyczynę katastrofy budowlanej. Ze względu na niebezpieczeństwo zawalenia się pozostałej części hali prokurator nie mógł od razu przystąpić do zabezpieczania dowodów. Będący na terenie zdarzenia wicepremier a jednocześnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Ludwik Dorn, obserwujący i nadzorujący akcję oświadczył, że akcja ratownicza prowadzona była „znakomicie”.

W kolejne dni po zakończeniu akcji ratowniczej ruiny hali były wielokrotnie przeszukiwane przez psy Państwowej Straży Pożarnej i Policji przeszkolone do poszukiwania zwłok. Dodatkowo wykorzystano elektroniczny sprzęt do lokalizacji osób zasypanych używany w działaniach poszukiwawczo-ratowniczych. Pozwoliło to na zlokalizowanie ciał trzech kolejnych ofiar (w tym jednego cudzoziemca).

Skontaktowaliśmy się z psychologiem, który w czasie katastrofie w Katowicach udzielał pomocy ratownikom.       

Jestem psychologiem, przez cztery dni bezpośrednio po katastrofie pracowałam z ratownikami. Zadaniem psychologów było przeprowadzenie z ratownikami debriefingu  - procedury psychologicznego odreagowania.  Procedury te zawsze powinni przeprowadzać  przeszkoleni psycholodzy, w innym przypadku debriefingi nie mają sensu, a nawet mogą doprowadzić do wiktymizacji ofiar, jak to miało miejsce po atakach terrorystycznych na WTC.  Dlatego spotkania mające na celu psychologiczne odreagowanie dla ratowników przeprowadzali tylko przeszkoleni psycholodzy. Dzięki temu można było dotrzeć do najbardziej traumatycznych  wrażeń, głęboko ukrytych emocji, których nie można było przeżyć w bezpieczny sposób ani  w działaniach , ani też bezpośrednio po zakończeniu akcji ratowniczej. Jak się okazało traumatologia katastrofy była tak znaczna, że ratownicy również byli swoistymi ofiarami.  Dla ratownika sensem działania jest walka o życie. Każde niepowodzenie pozostawia ból i wiąże się z niepewnością co do kompetencji i umiejętności. Katastrofa w Katowicach skonfrontowała ratujących z ogromem 65 ofiar śmiertelnych, ludzi, którym nie można było uratować życia.

 

Powiązane wydarzenia

OsobaData wydarzeniaJęzyk
1Katastrofa budowlana w Teheranie. Co najmniej 38 ofiar śmiertelnychKatastrofa budowlana w Teheranie. Co najmniej 38 ofiar śmiertelnych19.01.2017lv, pl
2Polijā apmēram 10,000 nacionāli noskaņotu poļu izgājuši ielās, lai atzīmētu Neatkarības dienuPolijā apmēram 10,000 nacionāli noskaņotu poļu izgājuši ielās, lai atzīmētu Neatkarības dienu11.11.2016lv
3Katastrofa budowlana w supemarkecie Maxima w RydzeKatastrofa budowlana w supemarkecie Maxima w Rydze21.11.2013de, ee, en, fr, lt, lv, pl, ru, ua
4Katastrofa budowlana w SzabharzeKatastrofa budowlana w Szabharze24.04.2013de, en, fr, pl, ru
5Der Zusammenbruch des Daches der Basmanny-MarkthalleDer Zusammenbruch des Daches der Basmanny-Markthalle23.02.2006de, en, ru
6Der Zusammenbruch des Daches in Transvaal Park, MoscauDer Zusammenbruch des Daches in Transvaal Park, Moscau14.02.2004de, en, lv, ru
7Vojcehs Jaruzeļskis Polijā pasludina karastāvokliVojcehs Jaruzeļskis Polijā pasludina karastāvokli13.12.1981lv
8Wybuch gazu w Rotundzie PKO w WarszawieWybuch gazu w Rotundzie PKO w Warszawie15.02.1979en, lv, pl
9
10 robotników zginęło w katastrofie na budowie Wydziału Melioracji Wyższej Szkoły Rolniczej (dziś Uniwersytet Przyrodniczy) we Wrocławiu22.03.1966pl
10Zbrodnia w Hucie PieniackiejZbrodnia w Hucie Pieniackiej28.02.1944en, pl, ru
1175 osób zginęło w wyniku zawalenia mostu kolejowego nad rzeką Tay (Szkocja) pod jadącym po nim pociągiem osobowym75 osób zginęło w wyniku zawalenia mostu kolejowego nad rzeką Tay (Szkocja) pod jadącym po nim pociągiem osobowym28.12.1879en, pl, ru
12I najazd mongolski na Polskę: wojska mongolskie zdobyły KrakówI najazd mongolski na Polskę: wojska mongolskie zdobyły Kraków28.03.1241lv, pl

Mapa

Źródła: wikipedia.org, nekropole.info

Brak miejsc przypisany

    Osoby

    Osoba Data ur. Data śm. Język
    1
    Tomasz Knosala05.02.199928.01.2006pl
    2
    Daria Gadzińska00.00.199728.01.2006pl
    3
    Bartłomiej Gruchel00.00.199528.01.2006pl
    4
    Adrian Michalczyk00.00.198928.01.2006pl
    5
    Kamil Ważyński00.00.198828.01.2006pl
    6
    Kamila Bartkiewicz00.00.198328.01.2006pl
    7
    Radomir Kawecki03.01.198128.01.2006pl
    8
    Dariusz Długosz23.11.198028.01.2006pl
    9
    Tomasz Micuła00.00.197928.01.2006pl
    10
    Janusz Sieprawski00.00.197728.01.2006pl
    11
    Mariusz Pałka01.02.197630.01.2006pl
    12
    Aleksander Lewandowski00.00.197628.01.2006pl
    13
    Miroslaw Machnic00.00.197528.01.2006pl
    14
    Piotr Słomiński00.00.197428.01.2006pl
    15
    Stanisław Stec00.00.197328.01.2006pl
    16
    Adam Gruchel00.00.197228.01.2006pl
    17
    Mariusz Stoltmann00.00.197228.01.2006pl
    18
    Tomasz Kania00.00.197128.01.2006pl
    19
    Renata Ludwiczak00.00.197128.01.2006pl
    20
    Grzegorz Ogórek00.00.197128.01.2006pl
    Tagi